Open Overheid

10 Redenen om niet met Open Overheid te beginnen

Als je nog niet met Open Overheid bezig bent dan helpen wij van het Expertisepunt je graag om een begin te maken. Wij van WC-eend adviseren WC-eend? Nee hoor, er zijn wel degelijk sterke redenen om niet met Open Overheid te beginnen. Er zitten namelijk tien bijzonder duistere kanten aan Open Overheid:

1. Je ontslaat de automatische piloot
Je kunt niet meer by default gesloten zijn als overheid. Maar ‘altijd transparant’ stuit ook op bezwaren zoals privacy van personen en andere uitzonderingsgronden zoals die in de Wob (Wet openbaarheid van bestuur) zijn geformuleerd. Zelf nadenken dus. Als je vindt dat je daarvoor niet bent aangenomen dan kun je Open Overheid maar beter aan anderen overlaten.

2. Je wereldbeeld staat op z’n kop
Je kunt niet meer denken dat burgers zich moeten voegen naar de overheid. Als je start met Open Overheid ga je denken vanuit inwoners, ondernemers en initiatiefnemers. Jouw organisatie staat niet meer in het centrum en de rest van Nederland draait er omheen. Het maatschappelijk netwerk staat centraal en de overheid is blij dat het daarin mag participeren.

Lees verder

3 tips van Stef voor een meer Open Overheid

 

Vandaag gaf Stef van Grieken, technisch programmamanager bij Google.org, het laatste online college van de omooc ‘Waar is de overheid van’. Omooc is een reeks online lezingen rond de vraag waar de overheid van is, met veel aandacht voor innovatie.

Stef vertelde over het werk van Google.org, de filantropische tak van Google, en hij gaf een drietal tips voor een meer Open Overheid:

1. Transparant
Maak het inzichtelijk voor iedereen

Als je transparant bent, geef je mensen de mogelijkheid om mee te helpen, en aan te wijzen waar dingen mis gaan. Hoe meer mensen kijken naar content, hoe groter de kans dat er iemand is die een fout kan corrigeren. En als je inzichtelijk maakt wat je doet en welke informatie je als overheid hebt, kunnen mensen er iets mee. Als voorbeeld noemt hij een Britse website waarop inspectieresultaten van scholen in begrijpelijke taal werden weergegeven, zodat bezoekers van de website ook echt iets aan de informatie hadden.

2. Participatief
Maak gebruik van ieders competenties

Maak het participatief. Een beetje een raar woord volgens Stef, maar technologie en de netwerken die er inmiddels zijn bieden veel kansen. Als voorbeeld noemt hij het Argentijnse stadje La Plata, waar inwoners participatief budgetteren en gezamenlijk beslissen over 30% van de begroting. Dit gebeurt op kleine schaal trouwens ook dichter bij huis, bijvoorbeeld in de Indische Buurt in Amsterdam. Onder andere de Stichting Budget Monitoring is hier mee bezig.

3. Platform
Laat anderen op je bouwen

Geef anderen de mogelijkheid om verder te bouwen op wat er is. De overheid als platform. Hierbij noemt Stef een voorbeeld uit zijn eigen praktijk: Android. Google realiseerde zich op een gegeven moment dat het niet erg handig is om zelf alle apps voor Android telefoons te maken. Het besturingssysteem werd opengesteld voor derden, zodat zij ermee aan de slag konden. Dit leverde tal van nieuwe toepassingen en apps op.

De overheid zou ook meer als platform kunnen functioneren, bijvoorbeeld door gegevens beschikbaar te stellen als open data. Door meer open data beschikbaar te stellen, ontstaan nieuwe toepassingen die zorgen voor betere dienstverlening, waarbij de overheid faciliteert, in plaats van zelf ontwikkelt. Een voorbeeld hiervan is Open OV, een community die zichzelf als doel heeft gesteld hoogwaardige, actuele reisinformatie voor iedereen beschikbaar te maken.

Hangout met Stef
Aanstaande maandag, 20 oktober, is er vanaf 20.00 uur een online vraag en antwoordsessie met Stef van Grieken. Meer informatie daarover vind je via de website van omooc.

Stay tuned!
Gelukkig worden bovenstaande tips ook in Nederland al op diverse plekken in praktijk gebracht. Vanuit het Expertisepunt Open Overheid werken we momenteel aan een website waarop deze voorbeelden zichtbaar worden. En niet alleen voorbeelden komen aan bod. Ook de vragen en dilemma’s die bij Open Overheid komen kijken krijgen aandacht. Net als handreikingen op basis van bestaande initiatieven. Stay tuned!

Meld je aan voor ‘Beter beleid met Open Overheid’!

OGP_header

Afbeelding: zaalverhuur7

Kun je Open Overheid zien als innovatieproces? En wat is er voor nodig om projecten op het gebied van publieke innovatie tot een succes te maken? Deze en andere vragen zullen aan bod komen tijdens de keynote speech van Albert Meijer, hoogleraar Publieke Innovatie aan de Universiteit Utrecht, tijdens de bijeenkomst ‘Beter beleid met Open Overheid’ 2 september.

Deze dag staan de Nederlandse deelnemers aan de Open Government Awards 2014 centraal. Het thema van deze internationale wedstrijd is dit jaar ‘citizen engagement’. MijnWOZ, de Nederlandse winnaar, deelt kennis en ervaringen en er zijn deelsessies met SchiedamsDoen, Noord-Holland Slimmer! debatplatform ARGU en EnergieKracht Lochem. Tot slot biedt een gezamenlijke lunch de mogelijkheid verder te praten over de opgedane indrukken en ervaringen.

Wil jij er ook bij zijn? Het aantal plaatsen is beperkt, dus meld je snel aan!

Open Over…heid?

“Open Over…heid? Wat is dat ‘heid’ dan? Open over wat?”, zo poneerde een geïnteresseerde kennis wat provocerend. Toen ik vroeg naar haar behoefte bekende ze dat ze graag wat concrete voorbeelden hoort om een beeld te krijgen van waar Open Overheid over gaat. Daarom op verzoek van mijn kennis maar liefst negen voorbeelden van Open Overheid.

ARGU
ARGU is een online debatplatform voor ieder die zich in wil zetten voor politieke progressie. ARGU heeft drie doelen: crowd sourcen van innovatieve wetsvoorstellen, tegengaan van populisme en door inhoudelijke discussie te stimuleren en kiezers helpen bij het vergelijken van politieke partijen.

NFI Inside Out
Omdat het NFI niet aan alle verzoeken van organisaties, bedrijven en verenigingen voor een rondleiding gehoor kan geven, heeft het NFI samen met een filmproducent een filmconcept bedacht en het script geschreven. De film biedt inzicht in de wereld van forensics vandaag de dag.

Energiekracht Lochem
Energiekracht Lochem is een communicatieplatform van de gemeente Lochem die samenwerkt met o.a. Opgewekt Lochem (collectief van bouwers en installateurs uit de Lochemse bouwketen) en Lochem Energie (marketing organisatie) aan een energieneutrale samenleving en versterking van de lokale economie door de totstandkoming van concrete projecten te faciliteren.

Lees verder

Wat gaan jullie dan leveren?

results


Regelmatig krijgen wij de vraag: Wat gaan jullie dan leveren als Expertisepunt Open Overheid? Wij bieden een Etalage, hulp bij Evenementen en we zetten aan tot Experimenten voor publieke professionals die meer willen weten, meer in gesprek willen gaan en meer willen doen met Open Overheid.

En wat betekent dit dan concreet in de komende maanden?

1. Het expertisepunt levert voor 1 oktober 2014 een tijdelijke website met om de twee à drie weken nieuwe content en onderhoudt deze tot 31 december 2014.

De sfeer van deze tijdelijke site www.expertisepuntopenoverheid.wordpress.com is informeel en uitnodigend. Voor deze nieuwe content zullen wij in ieder geval het volgende doen:
Door middel van een reeks blogs, evt. gecombineerd met een petitie of korte enquête (uiteraard met rapportage van de uitkomsten) brengen we de wensen van de doelgroep in kaart.

  • Inventarisatie van mogelijkheden om online danwel offline via bijeenkomsten en gesprekken ervaringen en ideeën in te brengen en anderen op die manier te inspireren.
  • Publicatie van een overzicht van welke initiatieven er al zijn rond Open Overheid (op dat moment bij ons bekend).
  • Publicatie van overzicht van bijeenkomsten die er allemaal zijn rond dit thema van Open Overheid (op dat moment bij ons bekend).

Het beoogde effect is dat we in contact komen en leren van de doelgroep die al bezig is met Open Overheid en dat die ons helpt om een Etalage (vaste website) te maken voor de doelgroep die meer wil weten over Open Overheid.

2. Het expertisepunt plaatst voor 31 december 2014 op de tijdelijke website om de twee à drie weken nieuwe content en zorgt tot die datum voor onderhoud.

Voor deze nieuwe content zullen wij in ieder geval het volgende doen:
Publicatie van drie aansprekende voorbeelden van bestaande initiatieven, in beeld gebracht (bij voorkeur video), waarbij aandacht is voor kansen, dilemma’s en risico’s.

  • Publicatie van algemene informatie over open overheid waaronder kansen, risico’s en dilemma’s.
  • Informatie over hoe we de contactgegevens van publieke professionals verspreiden die kennis en ervaring willen uitwisselen (liefst in de vorm van zichtbare ambassadeurs). Dit doen wij vanuit de kracht van bestaande netwerken.

Het beoogde effect is hetzelfde als bij resultaatafspraak 1.

3. Het expertisepunt realiseert voor 31 december 2014 een permanente stabiele website met nieuwe content.

De site biedt een Etalage met de content die ook al op de tijdelijke website stond en nieuwe content. De sfeer van deze website heeft een meer formeel karakter en voldoet aan het merendeel van de webrichtlijnen. Voor deze nieuwe content zullen wij in ieder geval het volgende doen:

  • Publicatie van een toolkit met praktische handreikingen en do’s en don’ts.
  • Verslaglegging van twee of meer bijeenkomsten die het Expertisepunt heeft georganiseerd voor het netwerk en voor inhoudelijke uitwisseling.

Het beoogde effect is dat deze Etalage (vaste website) naast de doelgroep die meer wil weten ook de doelgroep die meer met elkaar in gesprek wil gaan (hulp bij Events) en de doelgroep die meer wil doen (Experimenteren) aanspreekt zodat wij in 2015 deze doelgroepen sterker kunnen aanspreken en uitnodigen tot Events en Experimenten. Wij bieden daarnaast instrumenten voor publieke professionals die hen helpen om te gaan met de veranderingen waar ze voor staan door middel van de toolkit.

Daarnaast is er ruimte om kansen te grijpen als die zich aandienen, bijvoorbeeld het organiseren van bijeenkomsten en het starten van leerkringen. Voor het verzamelen van content voor de website en om de toolkit te vullen voeren we veel gesprekken. We hebben daarbij door het land in te gaan inmiddels al gemerkt dat zich genoeg mooie kansen voordoen!

Vind jij dat het nog concreter kan? Zie jij kansen of wil je meer weten? Laat het ons weten!

Goede overwegingen of slappe smoezen?

Kompas

Op 19 juni vond de Communicatiedag van het ministerie van Economische Zaken plaats. Communicatieprofessionals van het kerndepartement en de uitvoerende diensten gingen tijdens een workshop met elkaar in gesprek over het kompas bij het actief openbaar maken van overheidsinformatie.  

Tijdens de workshop blijkt al snel dat vrijwel iedereen anders tegen actieve openbaarheid aankijkt. Ondanks de uitgangspunten van de Wob en het ‘openbaar, tenzij‘ principe. Ook op verschillende momenten, vanuit verschillende rollen en situaties wordt er anders over gedacht. Het woord ‘situationele openbaarheid’ dringt zich op. Een deelnemer geeft aan dat je een rapport best even mag laten liggen als deze maatschappelijke onrust kan veroorzaken. Om er na een korte stilte aan toe te voegen: “Maar als burger zou ik het toch wel meteen willen weten”.

Een ander gesprekspunt is hoeveel openbare informatie ons publiek interessant vindt. Gooien we al die informatie in een ‘digitale kliko’ of presenteren we alleen een samenvatting of infographic? Eén van de deelnemers waarschuwt voor ‘data diarree’: in het wilde weg zo veel mogelijk informatie openbaar maken, zonder dat je precies weet waarom, of voor wie. Dat leidt eerder tot verwarring, dan tot werkelijke transparantie, is de gedachte. Een ander ziet zo’n berg informatie juist wel zitten: “Laat mij zelf maar rondstruinen en mijn eigen conclusies trekken!”. Het duurt niet lang voordat klinkt: “Doe dan gewoon allebei!”

Al snel ligt de stelling op tafel dat het actief openbaar maken van overheidsinformatie een constante afweging vergt. Wat is dan je kompas? Sommige deelnemers komen met overwegingen zoals:

  • Hoe zeker ben ik van de inhoud?
  • Zijn er juridische claims te verwachten?
  • Worden burgers of bedrijven benadeeld door de openbaarmaking?
  • Is er een politiek afbreukrisico?

Andere deelnemers gaan daar tegenin: Zijn de genoemde overwegingen terecht of zijn het smoezen? “Gedoe” mag nooit een reden zijn om informatie geheim te houden: “Gedoe hoort erbij! Openheid houdt je scherp!”.

Wat vind jij? Is het goed voor Nederland als de overheid alle informatie uit zichzelf zonder meer openbaar maakt, of moeten hier strategische overwegingen aan vooraf gaan? Wat zijn dan de goede overwegingen? Of zijn het allemaal slappe smoezen?

Beantwoord onze vraag hieronder en zie hoe anderen er over denken.

Bekijk hier de presentatie die tijdens de workshop gebruikt is, bedoeld om in discussie te gaan:

 

Wat levert Open Overheid op?

Resultaten

Dit keer willen wij graag anderen aan het woord laten over wat een Open Overheid kan opleveren, bijvoorbeeld als publieke professionals openlijk werken, dus laten zien wat ze doen en vragen stellen via social media:

“Kennisdeling uit onverwachte hoek”

“Begrip. Betrokkenheid. Meedenkkracht”

“Minder afstand tussen publieke professionals en publiek”

“Gebruik maken van de kennis in de samenleving voor maatschappelijke problemen.”

“Effectiever en efficiënter (en leuker!) werken”

“Verbinding tussen systeem en alledaagse.”

“Kennisdeling en daardoor betere overheidsprojecten.”

“Een open overheid begint bij medewerkers die werken op basis van eerlijkheid, openheid, vertrouwen en resultaat. Met medewerkers die fouten durven en mogen maken als de intentie goed was”

Openlijk werken was één van de zes thema’s uit onze enquête en bovenstaande (delen van) antwoorden zijn een snelle selectie. Open Overheid kan nog veel meer opleveren!

Lees daarom ons definitieve onderzoeksverslag met in de bijlage alle gegeven antwoorden.

 

PS 1. Wil je brongegevens of andere formats, laat het ons weten.

PS 2. Opmerkingen, ideeën en tips blijven van harte welkom!

PS 3. Onze contactgegevens vind je hier!