Pauzelandschap Galecopperzoom

energielab

De Galecopperzoom is een strook grond in Nieuwegein ‘in de oksel van’ de A2 en de A12, een gebied dat vanaf 2030 ontwikkeld gaat worden. De gemeente Nieuwegein onderzocht samen met anderen de mogelijkheid om ruimte te bieden aan tijdelijk ruimtegebruik. Dit tijdelijk gebruik wordt ook wel pauzelandschap genoemd. Hoe pakte Nieuwegein dit aan? Met wie ging de gemeente de samenwerking aan? En wat was de rol van het Energielab?

Wij spraken met Anja Poot van de gemeente Nieuwegein en haar collega Renske van Rooijen en Evert Temminck (wijkoverleg de Galecop) vulden aan:

Stap 1. Krachtenveldanalyse: voelen en wegwezen
Voordat je je strategie bepaalt moet je weten wat het krachtenveld is: wie heeft belang bij dit doel? Wie is vanuit zijn/haar functie getrokken bij het doel? Wie praat met wie (informeel en formeel)? Bij complexe vraagstukken verandert het krachtenveld continu. De manier om hier een actueel beeld over te vormen is: in contact blijven met betrokkenen. Wanneer je het krachtenveld voldoende denkt te begrijpen dan kun je een strategisch pad uitstippelen.

Tot begin 2013 heeft Nieuwegein aan deze stap uitgebreid aandacht besteed en zijn vrijwel alle relevante vragen over het krachtenveld beantwoord en vastgelegd in de Ontwikkelstrategie Galecopperzoom, een strategisch plan van aanpak om tot een tijdelijke invulling van het gebied te komen. De kernopgave voor de gemeente is: Hoe kunnen we de Galecopperzoom tijdelijk in gebruik geven aan ondernemers en andere partijen? De ontwikkelstrategie is opgesteld na overleg met meerdere partijen zoals buurtbewoners, wijknetwerk Galecop, de Provincie Utrecht en de Kamer van Koophandel. De Nieuwegeinse ambtenaren hebben deze partijen ook later in het proces weer betrokken, waren gevoelig voor veranderingen in het krachtenveld en bouwden telkens voort op de voorgaande contactmomenten.

Stap 2. Onderhandelen: weten hoe het kacheltje brandt
Als je in een onderhandeling met verschillende partijen stapt is het goed om van te voren je in te leven in de anderen. Een onderhandeling kan uitmonden in een goed resultaat voor beide partijen of in een acceptabel resultaat voor beiden. Een onderhandeling wordt afgebroken als het resultaat onacceptabel is voor een van de partijen. Begrijpen waar het omslagpunt ligt van een goed resultaat naar een acceptabel resultaat naar een onacceptabel resultaat is een goed begin. Wanneer loopt de ander weg?

Medio en eind 2014 voerde de gemeente contractonderhandelingen met vijf partijen die een stuk grond in de Galecopperzoom willen gebruiken. De gemeente gaat bij ondertekening uit van een goed resultaat voor beide partijen. Daar wordt steeds op gestuurd. De gemeente heeft daarbij gezocht naar de randen van wat mogelijk is vanuit beider belangen geredeneerd, onder andere door een contractvorm te kiezen waarbij er door de ondernemers een omzetafhankelijke huur wordt betaald. De gemeente neemt op deze wijze ook een deel van het ondernemersrisico, maar stel dat de markt aantrekt, wat dan?

Voorafgaand aan deze formele onderhandeling zijn er vele informele vragen en verkenningen geweest waarin gezocht werd naar passende voorwaarden en condities. De grenzen werden daarbij afgetast. Zo werd onderhandeld over de inrichtingskosten van het gebied zoals het doortrekken van de rioleringen en over creatieve contactvormen. De gemeente probeerde zicht hier telkens in de rol van ondernemers in te leven en duidelijke verwachtingen te wekken. Veel ondernemersactiviteiten gaan pas na een flink aantal jaren geld opbrengen waardoor een tijdelijke vestiging nadelig is.

Stap 3. Diplomatie: juiste inhoud, toon en moment vinden
Diplomatie is het juiste zeggen met de toon op het juiste moment. Diplomatie helpt om iets voor elkaar te krijgen. Als je op iedere zin stuk loopt dan ben je snel klaar.

Ook in de komende maanden en jaren zal diplomatie nodig zijn. Na de eerste groep van vijf ondernemers is er nog ruimte beschikbaar in de Galecopperzoom, dus gezocht wordt naar nieuwe groepen van ondernemers; voor iedere stap wordt gezocht naar het juiste moment. Hulp bij de creatieve processtappen is steeds gezicht bij het Energielab Galecopperzoom. Dit werd in opdracht van de gemeente Nieuwegein en Kamer van Koophandel Midden-Nederland uitgevoerd door de VIPbus. Deze VIPbus is als onafhankelijke partij verantwoordelijk voor de vormgeving/uitvoering van het Energielab. Deze partij werkte met dromen (de Galecopperdroom) en ook met concrete prototypes van de ideeën en hielp bij het verder doorontwikkelen daarvan. De toon was telkens uitnodigend, passend bij dit experiment in uitnodigingsplanologie.

Noot: De drie stappen die hierboven beschreven staan (de vette en cursieve gedeelden) komen integraal uit het ideeënboek Amsterdam (pagina 37 e.v.) van de Burgermeester Academie.

Praktische tips
Deelnemers van de Burgermeester Academie gaven zeven praktische tips voor innovatie door participatie.

De tips uit het filmpje roepen volop herkenning op bij Anja en Renske:

1. Een ambtenaar is ook maar een mens
In dit proces vooral: laat je eigen vooropgezette ideeën los, leg ideeën telkens goed vast en pak speelruimte bij je bestuur. Maak verwachtingen expliciet en beweeg mee.

2. Commercieel is niet vies
In Nieuwegein uitte zich dit doordat de gemeente consequent blijft zoeken naar ideeën die commercieel interessant zijn en naar verbinding met de Kamer van Koophandel.

3. Richt een initiatievenbrigade op
Het energielab fungeerde als initiatievenincubator en initiatievenbrigade.

4. Experimenteer mee!
In deze casus was een belangrijk idee dat de rentelasten van het gebied geheel gecompenseerd zouden moeten worden door de ontwikkeling van Galecopperzoom. Dit idee wordt naar verwachting slechts voor een deel gerealiseerd.

5. Vind een Harry
In het team was er inderdaad één heel betrokken medewerker! Dit was Rex den Heijer. Deze betrokkenheid uitte zich onder andere in het fors verdiepen in innovatieve contracten en het bedenken van manieren om het geheel juridisch en planologisch mogelijk te maken. Dit bleek een grotere zoektocht dan verwacht.

6. Vier je succes
Dit gebeurde al vanaf het begin met een openingsborrel. De gemeente heeft vanaf het begin af aan heel veel betrokkenheid ervaren van ondernemers, instanties en in niet in de laatste plaats van medewerkers. Deze partijen leverden ideeën waar de gemeente zelf nooit was opgekomen zoals het organiseren van het Kleurenblindfestival. Bovendien bleek er veel betrokkenheid bij de publieke zaak. Zo draagt één van de ideeën bij aan de duurzaamheidsdoelstellingen van de gemeente. De eerste vijf contracten zorgen zorgden bovendien voor een bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen zoals duurzaamheid en uitbreiding van het horecabestand.

7. Ken je stad
Er was een ambassadeursnetwerk in de stad dat als klankbord diende. En voor binnen en buiten de stad is de tip vanuit deze casus: gebruik de netwerken van de andere partijen. Zo zijn de netwerken van de provincie en de Kamer van Koophandel van grote waarde geweest.

Advertenties

One comment

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s